بررسی جایگاه تولیدکنندگان پوشاک در شکل‌دهی به فرهنگ ایرانی-اسلامی (با رویکرد الماس فرهنگی)

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد طراحی پارچه و لباس. دانشکده هنر.دانشگاه الزهرا.تهران.

2 استاد گروه طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر الزهرا

3 دکترای پژوهش هنر دانشگاه الزهرا(س)

10.30513/iss.2021.685.1041

چکیده

در دهه‌های پس از انقلاب اسلامی ‌ایران، مد لباس و پوشش علی‌رغم پیشینه تاریخی، از یک‌سو با منطق اقتصادی و از سوی دیگر با ملاحظات اجتماعی و سیاسی ویژه‌ای روبرو بوده که آن‌را با چالش‌های فراوانی مواجه ساخته است. براین اساس، نهادهای اجتماعی بر آن شدند تا با فعالیت‌های تبلیغاتی و فرهنگی، به هویت و فرهنگ جامعه سمت و سو بخشند. هدف از تدوین پژوهش حاضر پاسخ به این پرسش اساسی است که تولیدکنندگان پوشاک به‌عنوان یک نهاد اجتماعی تأثیرگذار تا چه حد در ایجاد و حفظ فرهنگ پوشش ایرانی-اسلامی در جامعه نقش دارند؟. روش این پژوهش کیفی، توصیفی- تحلیلی و متشکل از دو تکنیک اسنادی و میدانی است. نتایج حاکی از این است که با سرعت گرفتن تغییر و تحولات دنیای امروز، در کنار پیشرفت و افزایش فناوری‌های مرتبط با مد و پوشاک فرصت‌های زیادی برای عوامل مرتبط و اثرگذار بر پوشاک از جمله تولیدکنندگان فراهم شده است و آن‌ها می‌توانند با تغییر در شیوه‌های تولید و طرح‌ها، به فرهنگ و هویت جامعه سمت و سو بخشند. دست‌یابی به فرآیند ارزش‌محور در مداخله عوامل زمینه-ساز نتیجه نهائی پژوهش است که برمبنای آن بکارگیری تمامی پتانسیل‌های موجود برای تغییر فرهنگ استفاده از پوشاک ایرانی-اسلامی ضروری است.

کلیدواژه‌ها


آدمیان، مرضیه و همکاران، تحلیل جامعه­شناختی سبک پوشش زنان، مجله زن و جامعه،1391، 3(4)، 186 - 161.
آزبورن، ریچارد و وان لون، بورین، جامعه­شناسی، ترجمه، رامین کریمیان، تهران، نشر شیرازه، 1378.
بابایی، پروین و اکبری، فاطمه، بازنمایی عوامل مؤثر بر شکل­گیری سبک پوشاک ایرانیان، فصلنامه فرهنگ مردم ایران،1393، 38(39)، 26 - 9.
برات دستجردی، نگین، بررسی نقش شبکه­های سایبری بر هویت فرهنگی دانشجویان دانشگاه اصفهان، مجله جامعه­شناسی کاربردی،1393، 2(25)، 170 - 159.
جنکنز، چارلز، پست مدرنیسم چیست؟، ترجمه، فرهاد مرتضایی، تهران، نشر مرندیز، 1374.
6. خورشیدیان، رائیکا، سوخکیان، هدایت، چوپانکاره، وحید، اژدری، علیرضا و امامی، جمشید، نقش رسانه­ها در هدایت فرهنگ عمومی (بررسی جریان مد در جامعه)، نشریه رسانه و فرهنگ،1393، 4(2)، 89 - 73.
7. خوشبخت، رؤیا، بررسی میزان پیروی مشتری تولیدکنندگان پوشاک زنان ایرانی از رنگ سال پنتون (لباس مجلسی)، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر و معماری اردکان، گروه طراحی پارچه و لباس، 1396.
راودراد، اعظم، جامعه شناسی اثر هنری، پژوهشنامه فرهنگ و ادب، 1386، 2، 92 - 66.
زارع، مرضیه و رهبرنیا، زهرا، نگاهی جامعه‌شناسانه به مفهوم لباس در هنر معاصر با تکیه بر آرا بوردیو، پژوهش‌های جامعه شناسی معاصر، 1395، 5(9)، 29 - 1.
10.سیاحی، ساره، مؤلفه­های اسلامی در تن پوش ایرانیان پس از اسلام تا اواخر صفویه، پایان­نامه کارشناسی هنر، طراحی لباس، تهران، دانشگاه الزهراء، دانشکده هنر، 1395،
11.عیوضی، زهره، باقری عبدالعلی و آقابابایی، احسان، بررسی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر سلیقه مخاطب باتوجه‌به طراحی گرافیک (مورد مطالعه ‌موردی: دستمال کاغذی)، دوفصلنامه علمی پژوهش هنر، 1395، ۶ (۱۲)، 63 - 53.
کریمی مله، علی، بلباسی، میثم و جوادقربی، سیدمحمد، عناصر فرهنگی هویت جمهوری اسلامی ایران؛ نمونه کاوی سند «مؤلفه­های هویت ملی ایرانیان»، فصلنامه پژوهش­های راهبردی سیاست، 1397، 7(25)، 282 - 252.
الکساندر، ویکتوریا، جامعه­شناسی هنرها (ترجمه اعظم راودراد)، تهران، فرهنگستان هنر، 1393.
گل‌محمدی، احمد، هویت ملی و جهانی شدن، تهران، نشر نی، 1381.
محمد پور، احمد و رضایی، مهدی، درک معنایی پیامدهای ورود نوسازی به منطقۀ اورامان کردستان ایران به شیوۀ پژوهش زمینه­ای، مجله جامعه­شناسی ایران، 1387، 9(1)، 33 - 3.
مختاری، مریم، رجایی، محمد صادق و میرفردی، اصغر، شناخت و تبیین تعیین­کننده­های فرهنگی جهت­گیری پوششی زنان، فصلنامۀ زن و جامعه، 1397، 9(33)، 150 - 120.
مریدی، محمدرضا و رهگذر، فائزه، تحولات زیباشناختی مد لباس در ایران پس از انقلاب اسلامی، مجله مبانی نظری هنرهای تجسمی، 1395، 1(2)، 107 - 95.
وبلن، تورستین، نظریه طبقه مرفه، فرهنگ ارشاد، تهران، نشر نی، 1383.
Alexander, V. Socilogy of the Arts: Exploring Fine and popular Forms. London: Blackwell publishing, 2003.
Douglas, M. and Isherwood, B, The World of Goods. London: Routledge, 1996.
Ghanbari, S. Reviews the evolution of the discourse of the veil in the Iranian press 70. Thesis in M. A Sciences and Economics College. Alzahra University, 2007.
Holmberg, J. The female fashion consumer behavior: From the perspective of the shop Fever in Gothenburg. Bachelor Thesis, Vid Coteborgs Universitet, Business Economics / Marketing, 2010.  
Reddy, S. Styling The Self: Fashion As An Expression Of Cultural Identity In a Global World. Culture, Communication and Media Studies. Department University of KwaZulu - Natal South Africa, 2009.