کارکرد اجتماعی دین از منظر علامه طباطبائی (ره)

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته دانش اجتماعی مسلمین دانشگاه علوم اسلامی رضوی

10.30513/iss.2021.663.1040

چکیده

یکی از مهمترین بحث های پیرامون جامعه شناسی در دهه های اخیر بحث در مورد جامعه شناسی دین و نقش دین در جامعه است که مورد تضارب آرای متفکران اسلامی و جامعه شناسان غیر اسلامی قرار گرفته است وتبدیل به یک چالش در میان جامعه شناسان شده که باید از نظر آنان مورد بررسی قرار گیرد. یکی از متفکران اسلامی در این زمینه علامه سیدمحمدحسین طباطبایی است که هدف از نوشتن این مقاله بررسی نظرات ایشان در این زمینه است. روش تحقیق در این نوشتار روش کتابخانه‌ای بر مبنای نظرات علامه طباطبایی است. نتایج حاصله این را نشان می‌دهد که علامه، دین را به‌عنوان یک پدیده این‌دنیایی نگاه نمی‌کنند و برای آن برخلاف برخی از متفکران غربی، منشاء مادی و دنیایی قائل نیستند، بلکه منشا دین را الهی می‌دانند. ایشان معتقدند که دین دارای کارکرد‌های مثبتی است و کارکردهای دین را از حیث اجتماعی، قوام‌بخشیِ انسجام جامعه، روحیۀ حق‌طلبی و مبارزه با ظلم در جامعه، برقراری عدالت اجتماعی در جامعه، ظرفیت تمدن‌سازی، روحیۀ امید و استمراربخشی جامعه با توجه به پیوند دین وجامعه می‌دانند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
اسکید مور، ویلیام، تفکر نظرى در جامعه شناسى، جمعی از مترجمان، تهران، نشر سفید، 1392.
الیاده، میرچا، دین پژوهی، ترجمه، بهاء الدین خرمشاهی، تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1389.
بوذری‌نژاد، یحیی، منشأ حیات اجتماعی از نظر علامه طباطبایی، دوفصلنامه علمی پژوهشی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، سال دوم، شماره دوم، پاییز وزمستان ۱۳۹۱، ص 41 - 62.
توسلی، غلام عباس، نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران، نشر سمت، 1385.
دورکیم، امیل، صور بنیانی حیات دینی، ترجمه، باقر پرهام، تهران، نشر مرکز، ۱۳۸۳.
دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1377.
ریتزر، جرج، نظریه‌های معاصر در جامعه‌شناسی، ترجمه، محسن ثلاثی، تهران، انتشارات علمی، 1380.
راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین، المفردات فی غریب القرآن، قم، دفتر نشر کتاب، 1404.
10.کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه، گروه مترجمین، تهران، انتشارات سروش، 1388.
11.طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر قران، ترجمه، محمد باقر موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، 1374.
ــــــ، مجموعه رسائل،به کوشش سیدهادی خسروشاهی، قم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۰.
ــــــ، آموزش دین، تنظیم از سید مهدی آیت اللهی، تهران، انتشارات جهان آرا، ۱۳۷۹.
ــــــ، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مقدمه و پاورقی، مرتضی مطهری، ج۲، قم، بوستان کتاب، 1387.
ــــــ، شیعه در اسلام، قم، بوستان کتاب، 1388.
ــــــ، اسلام واجتماع، قم، جهان آرا، بی‌تا.
علمی، قربان، شریعتی و جامعه شناسی دین، مجموعه مقالات همایش بازشناسی اندیشه‌های شریعتی، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، 1379.
عمید، حسن، فرهنگ عمید، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1371.
مطهری، مرتضی، جامعه و تاریخ در قرآن، تهران، انتشارات صدرا، 1372.
همیلتون، ملکم، جامعه شناسی دین، ترجمه، محسن ثلاثی، تهران، انتشارات تبیان، 1377.
Weber, Max, The protestant ethic and Thespirit of Capitalism, Parsons Talcot, London,1930.
Wach, Joachim, Comparative study of religion, Columbia University Press,1958.