An Ethnographic Study of the Lived Experience of Female Pilgrims: A Case Study of Women Pilgrims at the Shrine of ʿAbd al-ʿAẓīm al-Ḥasanī (pbuh)

Document Type : Razavi

Authors

1 Master's degree in Shiite Sociology, Allameh Tabataba'i University / PhD student in Sociology, Kharazmi University

2 cademic staff member and assistant professor, Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabatabai University

Abstract

Pilgrimage (Ziyārah) has been one of the most significant identity-forming practices for Shi'ism throughout Islamic history. This tradition has served as a point of reference for the general public across all social strata. Female pilgrims constitute a distinct segment of society who, due to their unique biological, psychological, and educational backgrounds, as well as environmental influences, experience pilgrimage in a manner specific to themselves. This research seeks to conduct an ethnographic study of women's pilgrimage, with a specific focus on women pilgrims at the shrine of ʿAbd al-ʿAẓīm al-Ḥasanī (pbuh). To analyze the findings within this lived experience, the theoretical perspectives of Peter Berger—one of the most prominent sociologists of religion in the modern era—have been employed. Concepts such as secularism, diverse forms of consciousness, and the decline and resurgence of religiosity are among the key themes emphasized in Berger's thought. The required data were collected through ethnographic methods, utilizing tools such as observation, participant observation, interviews, documentary analysis, and other relevant techniques. The findings indicate that the lived experience of female pilgrims is shaped within a sacred universe construction at the shrine. Within this experience, life acquires meaning, and through the normalization of everyday affairs, it liberates individuals from the anomie of the pluralized modern world. The prominent presence of feminine emotions and sentiments alongside rationality, biological bodily differences, and the prevailing societal perceptions of gender significantly influence the behavior and actions of female pilgrims at various stages of the pilgrimage ritual. Furthermore, the necessity of greater modesty, the avoidance of displaying outward attractions, the continuity of hope, and the pursuit of material and spiritual needs can be identified as key characteristics of the sacred experience of women at the shrine.

Keywords

Main Subjects

References

  1. اریکسن، تامس هیلاند. (۱۳۸۵). مردم‌شناسی چیست؟ (نسخۀ الکترونیک). ترجمۀ ابراهیم چگینی. تهران: رهنما.
  2. اکبری، زهرا؛ فاضلی، نعمت‌الله (۱۳۹۶). تغییرات معناشناختی کنش زیارت از منظر انسان‌شناسی تفسیری (مطالعۀ موردی: زائران امام‌رضا(ع)). دوفصلنامۀ علمی‌پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی. ۹ (۱۷). ص۱۷‌-‌۴۰.
  3. انگروزینو، مایکل. (۱۳۹۶). درآمدی بر مردم‌نگاری. ترجمۀ جبار رحمانی و محمد رسولی. تهران: فرهنگ.
  4. برگر، پیتر و دیگران. (۱۳۹۴). ذهن بی‌خانمان: نوسازی و آگاهی. ترجمۀ محمد ساوجی. تهران: نی.
  5. برگر، پیتر. (۱۳۹۷). سایبان مقدس. ترجمۀ ابوالفضل مرشدی. تهران: ثالث.
  6. برگر، پیتر؛ زایدرولد، آنتوان. (۱۳۹۳). اعتقاد بدون تعصب. ترجمۀ محمود حبیبی. تهران:گمان.
  7. جمشیدی‌ها، غلامرضا؛ حمیدی، نفیسه. (۱۳۸۶). تجربۀ زنانه از جنگ. مجلۀ پژوهش زنان. ۵ (۲). ص۸۱‌-‌۱۰۸.
  8. رحمتی، رحمت‌اله. (۱۳۹۳). مطالعۀ مقایسه‌ای آیین زیارت در اسلام و مسیحیت. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. استاد راهنما: سیدنادر محمدزاده. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد شهرری. دانشکدۀ علوم انسانی.
  9. رضوی‌زاده، ندا. (۱۳۹۶). ادراک و تجربۀ زیستۀ زائران پیادۀ ایرانی در عراق (مورد مطالعه: پیاده‌روی اربعین. آذر ۱۳۹۳). فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. ۶ (۴). ص۵۹۵‌-‌۶۳۱.
  10. ریس، اسکات اس. (۱۳۹۶). زیارت در دائرة‌المعارف اسلام. ترجمۀ هادی ولی‌پور. مجلۀ میقات حج. ۲۵ (۱۰۰). ص۱۲۲‌-‌۱۴۰.
  11. سلطانپور، مانا؛ اصغری، امیررضا. (۱۳۹۵). پیشینۀ تاریخی و فرهنگی زیارت در ایران. مجلۀ مطالعات ایران‌شناسی. ۳ (۴). ص۸۹‌-‌۱۰۸.
  12. گَرِت، استفانی. (۱۳۹۶). جامعه‌شناسی جنسیت. ترجمۀ کتایون بقایی. تهران: نی.
  13. گروسی، اکرم؛ طاووسی مسرور، سعید. (۱۴۰۳). بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه امر زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسان‌شناسی (مطالعۀ موردی: زیارت زنان). مجلۀ پژوهش‌های اجتماعی اسلامی. ۳۰ (۱۳۰). ص۱۱۵‌-‌۱۴۰.
  14. مارچسیون، جولیان ام. (۱۳۹۲). مردم‌نگاری (طراحی، هدایت و ارائۀ تحقیق). ترجمۀ سیدقاسم حسنی. تهران: جامعه‌شناسان.
  15. مرتضوی امامی زواره، سیدعلی؛ یوسفی، بتول. (۱۴۰۰). تأثیر شیوع ویروس کرونا و بسته شدن حرم رضوی بر نگرش اجتماعی مردم به زیارت (مورد مطالعه: نمازگزاران مساجد شهرستان زواره). مجلۀ پژوهش‌های اجتماعی اسلامی. ۲۷ (۱). شمارۀ پیاپی ۱۲۳. ص۱۳۵‌-‌۱۶۴.
  16. معاون، زهرا؛ موحد، مجید؛ طبیعی، منصور. (۱۳۹۶). درک گردشگران مذهبی زن از کنش زیارت در بقاع متبرکۀ شهر شیراز. مجلۀ برنامه‌ریزی و توسعۀ گردشگری. ۶ (۲۲). ص۹۷‌-‌۱۱۷.
  17. نجفی، حافظ. (۱۴۰۱). زیارت در ادیان توحیدی و نقش معنوی و تمدنی. پژوهشنامۀ کلام تطبیقی شیعه. ۳ (۴). ص۶۷‌-‌۱۰۲.
  18. نیزیگاما، ایزاک. (۱۳۹۸). درآمدی بر جامعه‌شناسی دین پیتر برگر. ترجمۀ علیرضا خدامی. تهران: نقد فرهنگ.
  19. هاروی، دیوید و دیگران. (۱۳۹۶). روش و نظریه در علوم اجتماعی. ترجمۀ آیدین ترکمه و دیگران. تهران: تیسا.
  20. هولمز، ماری. (۱۳۸۷). جنسیت در زندگی روزمره. ترجمۀ محمدمهدی لبیبی. تهران: نقد افکار.
Islamic social studies
Volume 31, Issue 132
December 2025
Pages 115-147

Files

Share

How to cite

Statistics