The Role of Hibah (Gift-Giving) in the Reproduction of Social Capital from the Perspective of the Verses of the Holy Quran

Document Type : Razavi

Authors

1 Corresponding Author, PhD Student in Sociology, Al-Mustafa International University, Qom; Level Four Student of Seminary, Qom, Iran.

2 PhD Graduate; Lecturer at University, Faculty of Social Sciences, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.

Abstract

Class disparity and social gap, particularly in the economic sphere, leads to increased mistrust and a rupture in social solidarity and participation. This issue paves the way for the weakening of social capital. Raising societal awareness about the function of Hibah (gift-giving) as a social value and its role in reducing class disparity and reproducing social capital is the main concern of this article, as it increases the inclination towards this social value and its acceptance by members of society, thereby creating a field for establishing trust, social solidarity, and social participation. This inquiry, utilizing functional theory and descriptive-analytical method along alongside inferential Qur’anic interpretation, has scientifically analyzed the social functions of Hibah in creating the three fundamental components of social capital-namely trust, social solidarity, and social participation-from the perspective of the Quran. The findings indicate that, according to Qur’anic teachings, hibah plays a practical and effective role in reproducing social capital and mitigating class disparities.

Keywords

Main Subjects

References

  1. قرآن کریم

    1. ابن‌ابی الجمهور، محمد بن زین الدین. (1405ق). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: بی‌جا.
    2. ابن‌منظور الافریقی المصری، جمال‌الدین محمد بن مکرم. (1410ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
    3. ابوالفتح آمِدی. (1396ش). غرر الحکم و درر الکلم. پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
    4. امام خمینی(ره)، روح‌الله. (1378ش). صحیفۀ امام. قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    5. امام خمینی، سید روح الله. (1407ق). تحریر الوسیلة. بیروت: سفارت جمهوری اسلامی ایران.
    6. امیرکافی، مهدی. (1380ش). اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن. نمایه پژوهش. 5(18)، ص39-۴0.
    7. باربارا، بوث؛ و میشل بلر. (1382ش). اصطلاح‌نامه جامعه‌شناسی، (ترجمه مهوش معترف). تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
    8. بیرو، آلنو. (1380ش). فرهنگ علوم اجتماعی، (ترجمه باقر ساروخانی). تهران: کیهان.
    9. بیکر، واین. (1381ش). مدیریت و سرمایۀ اجتماعی، (ترجمۀ سید مهدی الوانی و محمدرضا ربیعی مدجین). تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
    10. پاتنام، رابرت. (1380ش). دمکراسی و سنت‌های مدرن. ترجمه محمدتقی دل‌فروز. تهران: دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور.
    11. پیران، پرویز. (1392ش). مبانی مفهومی و نظری سرمایۀ اجتماعی. تهران: علم.
    12. پیربابایی، محمدتقی؛ فیروز آبادی، سید احمد؛ حجت، عیسی؛ سلطان‌زاده، محمد. (1395ش). دین و سرمایه اجتماعی: «واکاوی ظرفیت های اجتماعی جامعه اسلامی ایران». نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، ۶(۱)، ص107-128. https://doi.org/10.22059/jstmt.2017.63560
    13. جوادی آملی، عبدالله. (1387ش). تسنیم تفسیر قرآن کریم. قم: اسراء.
    14. حقى بروسوى، اسماعیل بن مصطفى. (بی‌تا). تفسیر روح البیان. بیروت: دار الفکر.
    15. دهخدا، علی‌اکبر. (1345ش). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
    16. الراغب الاصفهانی، حسین بن محمد. (1387ش). المفردات فی غریب القرآن. تهران: آرایه.
    17. رشید رضا، محمد. (1414ق). تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار. بیروت: دارالمعرفة.
    18. سید قطب، ابراهیم حسین. (1425ق). فى ظلال القرآن. بیروت: دار الشروق.
    19. شجاعی باغینی، محمد مهدی و همکاران‌. (1387ش). مبانی مفهومی‌ سرمایه اجتماعی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
    20. طباطبایى، محمدحسین. (1374ش). ترجمه تفسیر المیزان. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامى.
    21. طبرسى، فضل بن‌حسن. (1375ش). ترجمه تفسیر جوامع الجامع. مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهشهاى اسلامى.
    22. طبرسى، فضل بن‌حسن. (بی‌تا). ترجمه تفسیر مجمع البیان. تهران: بی‌نا.
    23. طبرى، محمد بن‌جریر. (1412ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن (تفسیر الطبرى). بیروت: دار المعرفة.
    24. علیوردی‌نیا، اکبر. (1400ش). خودکشی در ایران؛ تبیین جامعه‌شناختی ایده‌پردازی و تمایل به خودکشی در تهران. تهران: آگاه.
    25. فجری، محمد مهدی. (1390ش). آثار فردی و اجتماعی اطعام. ماهنامه مبلغان، (۱۴۳)، 46- 64.
    26. فصیحی، امان الله. (1386ش). دین و سرمایۀ اجتماعی. مجله معرفت، (123)، 100-79.
    27. فیلد، جان. (1397ش). سرمایه اجتماعی، (ترجمه غلامرضا غفاری). تهران: نشر کویر.
    28. قماشی، سعید؛ آقاعلیان، زهرا. (1394ش). سرمایۀ اجتماعی و پیشگیری از جرم. تهران: مجد.
    29. کلینی، محمد بن یعقوب. (1429ق). کافی. قم: دارالحدیث.
    30. مکارم شیرازى، ناصر. (1371ش). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    31. منصوری، خلیل. (1388ش). اطعام و آثار اجتماعی و روانی آن از نگاه قرآن. پرتال جامع علوم و معارف قرآن. kayhannews; www.samamos.com; quran.isca.ac.ir
    32. میرزایی، خلیل. (1393ش). فرهنگ توصیفی علوم اجتماعی. تهران: فوژان.
    33. ناطق‌پور، محمد جواد؛ فیروزآبادی، سید احمد. (۱۳۸۴ش). سرمایه اجتماعی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن در شهر تهران. مجله جامعه‌شناسی ایران، ۶(۴)، 5۹-91.
    34. نجفی، محمد حسن. (1368ش). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. تهران: دار الکتب الاسلامیة.
    35. نیکومرام، هاشم و همکاران. (1387ش). سرمایۀ اجتماعی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
    36. وثوقی، منصور؛ آرام، هاشم. (1388ش). بررسی اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در شهر خلخال (اردبیل). پژوهش‌نامه علوم اجتماعی، ۳(۳)، 133-153.
    37. هیثمی، علی بن ابوبکر. (736- 807 ق). مجمع الزواید و منبع الفواید. محل نشر: بی‌جا.
    38. یاری، حامد؛ هزار جریبی، جعفر. (1391ش). بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در شهروندان. پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 1(۴)، 39 -58. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221453.1391.1.4.5.8
Islamic social studies
Volume 31, Issue 131
January 2026
Pages 55-84

Files

Share

How to cite

Statistics